چشمههاى جزيره قشم
ارسال شده در:
جزیره قشم
.
نوشتهشده توسط احمد وفائیان
چشمههاى جزيره قشم، که بهطور پراکنده در جاى جاى جزيره وجود دارند، فاقد آب شيرين بوده و عمدتاً شور هستند.
برخى از اين چشمههاى عبارتند از:
ـ چشمه کارگه: چشمه معدنى سولفوره و شور کارگه در ميانه و هسته مرکزى ساختار تاقديسى مجاور بندر ماهيگيرى سلخ (ميدان گاز طبيعى سلخ، معروف به برهوت) واقع شده است. آب اين چشمه (چند ليتر در ثاينه) پس از نهشته شدن بخشى از مواد معدنى سياهرنگ همراه در محل تظاهر، موجب تغذيه بيشتر آب شور در آبرهه موجود اين محل بوده و در اطراف و بستر آبراهه اخير نيز رسوبات فراوان نمک گذاشته مىشود. منشاء بخشى از مواد يا رسوبات ثانوى و نمک در اين آبراهه مىتواند مربوط به سازند گچساران باشد که توسط آب چشمه معدنى کارگه در مسير مهاجرت به بالا انتقال داده مىشود.
آب چشمه کارگه نسبتاً گرم است (درجه حرارت حدود 30 درجه سانتىگراد)، اين چشمه از انواع چشمههاى آرتزين (جوشان) است و در واقع به دليل اختلاف سطح اساس در منبع آب زيرزمينى و سنگ بستر آن، به سمت بالا فوران دارد. به دليل رگههاى سولفور در لايههاى مارنى و سيلتى که بر روى لايههاى آهکى قرار گرفتهاند، آب چشمه کارگه در حين صعود داراى ترکيبات سولفور مىشود. اين چشمه گاز نيز توليد مىکند که موجب انتشار بوى ناخوشايند آب چشمه در فضا مىشود. به دليل وجود مواد معدنى و دماى مناسب آن، آب اين چشمه مىتواند خواص درمانى ـ از جمله درمان بيمارىهاى پوستى و آرامشبخش اعصاب ـ داشته باشد که اين نکته دليل خوبى براى ساماندهى منطقه موردنظر و ايجاد امکانات براى استفاده مردم از آن است، گرچه مردم بومى از زمانهاى قبل براى مداوا و معالجه امراض پوستى خود از آب و گل و لاى پيرامون چشمه استفاده کردهاند و مىکنند.
آب چشمه کارگه نسبتاً گرم است (درجه حرارت حدود 30 درجه سانتىگراد)، اين چشمه از انواع چشمههاى آرتزين (جوشان) است و در واقع به دليل اختلاف سطح اساس در منبع آب زيرزمينى و سنگ بستر آن، به سمت بالا فوران دارد. به دليل رگههاى سولفور در لايههاى مارنى و سيلتى که بر روى لايههاى آهکى قرار گرفتهاند، آب چشمه کارگه در حين صعود داراى ترکيبات سولفور مىشود. اين چشمه گاز نيز توليد مىکند که موجب انتشار بوى ناخوشايند آب چشمه در فضا مىشود. به دليل وجود مواد معدنى و دماى مناسب آن، آب اين چشمه مىتواند خواص درمانى ـ از جمله درمان بيمارىهاى پوستى و آرامشبخش اعصاب ـ داشته باشد که اين نکته دليل خوبى براى ساماندهى منطقه موردنظر و ايجاد امکانات براى استفاده مردم از آن است، گرچه مردم بومى از زمانهاى قبل براى مداوا و معالجه امراض پوستى خود از آب و گل و لاى پيرامون چشمه استفاده کردهاند و مىکنند.
ـ چشمه گورى: رسوبات واحد گورى داراى ضخامت حدود يکصدمتر، پوشاننده نهشتههاى انيدريت و نمکهاى مربوط به سازند گچساران است که با توجه به دانستهها، ستبراى حدود 1400 متر دارد.
در محدوده چشمه معدنى گورى و اين ساختار زمينشناسى، وجود متان و سولفاتها مىتواند زمينه تشکيل را فراهم سازد و بدينترتيب اميد حضور کانىسازىهاى سولفورى وجود داشته باشد. آب اين چشمه معدنى شور و اندکى گرم (داراى حرارت 30 درجه سانتىگراد) است و با توجه به املاح و ترکيب مواد حاوى، از نظر سياحتى و کاربرد پزشکى مىتواند قابل استفاده باشد.
در محدوده چشمه معدنى گورى و اين ساختار زمينشناسى، وجود متان و سولفاتها مىتواند زمينه تشکيل را فراهم سازد و بدينترتيب اميد حضور کانىسازىهاى سولفورى وجود داشته باشد. آب اين چشمه معدنى شور و اندکى گرم (داراى حرارت 30 درجه سانتىگراد) است و با توجه به املاح و ترکيب مواد حاوى، از نظر سياحتى و کاربرد پزشکى مىتواند قابل استفاده باشد.
ـ چشمههاى دامنه کوه نمکدان: پهنههاى پوشيده از رسوب نمک در کوه نمکدان داراى تودههاى بسيار بزرگ و گسترده نمک با کميت بالا با کيفيت و خلوص نسبتاً مناسب است و از نظر اقتصادى در تأمين نمک خوراکى، نمک طبى و حتى تأمين بخشى از مشتقات موردنياز در ترکيباتى از پتروشيمى اهميت دارد.
سنگ نمک متبلور و سفيد اين کوه، در کنار جاده اصلى ساحل جنوب غربى جزيره و در حاشيه دريا، به سادگى در دسترس است.
آبراهه خروجى از جنوب شرقى گنبد نمکى کوه نمکدان، حاصل نفوذ آبهاى سطحى محدوده بالادست که در بارندگىهاى فصلى، آبراهههاى منتهى به حفرهها و کانالهاى زيرزمينى در گنبد نمکدان وارد محوطه غار شده و نهايتاً از غار نمک به بيرون راه مىيابد و درصد زيادى از مواد نمکى را با خود بهصورت محلول به بيرون راه مىدهد. در بستر خروجى اين آبراهه، پهناى نمک ـ به ويژه در پايين دست ـ تشکيل مىشود. اين نهشتههاى نمک قابل بهرهبردارى است و ضمناً از جمله مناطق ديدنى قشم است.
سنگ نمک متبلور و سفيد اين کوه، در کنار جاده اصلى ساحل جنوب غربى جزيره و در حاشيه دريا، به سادگى در دسترس است.
آبراهه خروجى از جنوب شرقى گنبد نمکى کوه نمکدان، حاصل نفوذ آبهاى سطحى محدوده بالادست که در بارندگىهاى فصلى، آبراهههاى منتهى به حفرهها و کانالهاى زيرزمينى در گنبد نمکدان وارد محوطه غار شده و نهايتاً از غار نمک به بيرون راه مىيابد و درصد زيادى از مواد نمکى را با خود بهصورت محلول به بيرون راه مىدهد. در بستر خروجى اين آبراهه، پهناى نمک ـ به ويژه در پايين دست ـ تشکيل مىشود. اين نهشتههاى نمک قابل بهرهبردارى است و ضمناً از جمله مناطق ديدنى قشم است.
ـ ديگر چشمههاى جزيره قشم: در جاىجاى جزيره قشم چشمههاى ديگرى يافت مىشود که البته هيچيک از آنها آب شيرين و قابل مصرف ندارند.
از نظر زمينشناسى آب اين چشمههاى نزديک به هم معدنى، از سيستم درزههاى سنگ بستر به صورت آرتزين بالا مىآيند. سنگ بستر در اين بخش از ساختار زمينشناسى، متشکل از سنگ آهک و يا سنگ آهک دولوميتى است که چشمهها در سطح لايههاى مربوط تظاهر دارد. سنگهاى کربناته واحد گورى با قدمت ميوسن در اين بخش از هسته تاقديسى، قديمىترين رسوبات را در جزيره قشم تشکيل مىدهد که بهطور عادى و يا حاصل و در نتيجه چينخوردگى و فرسايش متعاقب رخنمون يافته است. ضمناً بر روى اين رسوبات سنگ آهکى، نهشتههاى مارنى و مارن سيلتى سازند ميشان در اطراف و محدوده چشمهها گسترش داشته، که رگههاى سولفور نيز در درزههاى اين نهشتهها وجود دارد.
از نظر زمينشناسى آب اين چشمههاى نزديک به هم معدنى، از سيستم درزههاى سنگ بستر به صورت آرتزين بالا مىآيند. سنگ بستر در اين بخش از ساختار زمينشناسى، متشکل از سنگ آهک و يا سنگ آهک دولوميتى است که چشمهها در سطح لايههاى مربوط تظاهر دارد. سنگهاى کربناته واحد گورى با قدمت ميوسن در اين بخش از هسته تاقديسى، قديمىترين رسوبات را در جزيره قشم تشکيل مىدهد که بهطور عادى و يا حاصل و در نتيجه چينخوردگى و فرسايش متعاقب رخنمون يافته است. ضمناً بر روى اين رسوبات سنگ آهکى، نهشتههاى مارنى و مارن سيلتى سازند ميشان در اطراف و محدوده چشمهها گسترش داشته، که رگههاى سولفور نيز در درزههاى اين نهشتهها وجود دارد.
0 پاسخ به چشمههاى جزيره قشم
نظر شما چیست؟